Warszawa, lipiec 2003r. Nr 2
Tresc Biuletynu Stowarzyszenia lipiec 2003
Biuletyn Miesięczny
Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego
Warszawa, lipiec 2003. Nr 2.
Zapraszam do lektury drugiego numeru Biuletynu Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE.
W dniu 4 czerwca w Pałacu Staszica odbyło się spotkanie byłych pracowników byłego Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi zorganizowane ich siłami. Z rozmów w trakcie spotkania jednoznacznie wynikało, że jego uczestnicy chcieliby, by nie było to ostatnie tego typu spotkanie. W trakcie spotkania Zarząd Stowarzyszenia zaprezentował także pierwszy – czerwcowy numer Biuletynu Stowarzyszenia. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do współpracy.
Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej przedstawiło do konsultacji społecznych projekt ustawy o Indywidualnych Kontach Emerytalnych i nowej ustawy o Pracowniczych Programach Emerytalnych. Uwagi na ten temat można znaleźć wewnątrz numeru.
Sejm w trybie pilnym rozpoczął prace nad ustawą o przejęciu zobowiązań ZUS przez Skarb Państwa, która zakłada przekazanie zaległych składek do OFE w formie specjalnych obligacji zamiast gotówki. Narusza to podstawowe zasady konstytucyjne i prawo własności. Czekamy kiedy rząd zaproponuje wypłatę wynagrodzeń nie w gotówce a np. w podkładach kolejowych.
Zarząd Stowarzyszenia uważa, że ustawę należy odrzucić, gdyż nie tylko łamie ona prawa członków OFE, ale podważa fundamenty reformy emerytalnej – prywatne zarządzanie aktywami OFE. Jest to nie do pogodzenia z wbudowanymi w system elementami gwarancji dla członków OFE (minimalna stopa zwrotu), skoro od wynikach OFE może decydować parlament ustalając rentowność papierów przymusowo przekazywanych zamiast gotówki. Brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla tego rozwiązania, poza zamiarem obniżenia przyszłych emerytur z drugiego filara i stopniowego demontażu reformy emerytalnej zapoczątkowanego przez likwidację UNFE i Komitetu Doradczego UNFE, a następnie wyłączania poszczególnych grup z nowych zasad (służby mundurowe) i działań w kierunku pogorszenia sytuacji członków OFE (obniżka odsetek za opóźnienie, a następnie zaprzestanie ich wypłacania przez ZUS, proponowane przez rząd zmiany w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnej czy rozważane przez MGPiPS pogorszenie uprawnień uczestników PPE, m.in. poprzez ograniczenie wysokości dopuszczalnej składki dodatkowej wnoszonej przez nich do PPE – szerzej na ten ostatni temat – w numerze).
Przypominam także, że podanie przez członków Stowarzyszenia i inne osoby zainteresowane otrzymywaniem Biuletynu ich adresów e-mail umożliwiłoby Zarządowi rozsyłanie go w formie elektronicznej.
Z serdecznymi życzeniami interesującej lektury oraz udanych wakacji.
Prezes Stowarzyszenia:
Dr Cezary Mech
Warszawa, 30 czerwca 2003 r.
Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE
Ul. Korzystna 7
03-623 Warszawa
Marszałek Sejmu
Marek Borowski
Sejm RP
List otwarty w sprawie rządowego projektu ustawy o przejęciu przez Skarb Państwa zobowiązań Zakładu Społecznych z tytułu nieprzekazanych składek do otwartych funduszy emerytalnych skierowanego do Sejmu w trybie pilnym (druk nr 1706)
Szanowny Panie Marszałku!
W chwili obecnej w Sejmie trwają prace nad rządowym projektem ustawy o przejęciu przez Skarb Państwa zobowiązań Zakładu Społecznych z tytułu nieprzekazanych składek do otwartych funduszy emerytalnych skierowanym do Sejmu w trybie pilnym (druk nr 1706). W ocenie Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE projekt nie tylko narusza interesy członków otwartych funduszy emerytalnych, podważa fundament reformy emerytalnej, jakim jest prywatne zarządzanie aktywami OFE, ale jest sprzeczny z Konstytucją RP. W szczególności projekt ustawy sprzeczny jest z art. 2 Konstytucji RP wprowadzającym zasadę demokratycznego państwa prawa, realizującego zasady sprawiedliwości społecznej, art. 20 i 21oraz 64– zawierającymi gwarancje dla własności prywatnej, a także art. 32 – zawierającego zasadę równego traktowania wobec prawa.
Część składki emerytalnej trafiająca do otwartych funduszy emerytalnych pochodzi z wynagrodzenia pracownika. Wynagrodzenie pracownika stanowi jego własność, zatem nieprzekazanie w gotówce składki do OFE narusza uprawnienia pracownika jako właściciela składki. Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawierają uzasadnione koniecznością realizacji normy art. 67 Konstytucji RP ograniczenie tej własności polegające na obowiązku pobrania tej składki przez płatnika i przekazania do ZUS, który obowiązany jest do odprowadzenia jej do OFE w gotówce w określonym terminie, a OFE obowiązane jest zainwestować tę składkę na zasadach określonych w ustawie. Odpowiedzialność za błędne decyzje inwestycyjne ponosi zarządzający OFE – poprzez instytucję minimalnej stopy zwrotu i pokrywania niedoboru. Ubezpieczony może zadysponować środkami pochodzącymi ze składki i zysków z inwestycji na wypadek swojej śmierci przed wykupieniem emerytury dożywotniej.
Przekazany Sejmowi projekt ustawy narusza te normy poprzez zastąpienie gotówkowej wypłaty części wynagrodzenia (składka emerytalna przekazywana do OFE) wypłatą w formie papierów wartościowych na warunkach określonych nie przez rynek a ustawodawcę. Narusza to zasadę demokratycznego państwa prawnego, ochronę własności i zasadę równości wobec prawa – skoro składki za część ubezpieczonych przekazywane są w gotówce, a za część – w papierach wartościowych. Ponadto zasady te narusza przewidziana przez projekt ustawy zmiana dłużnika (z ZUS na Skarb Państwa) bez zgody wierzycieli, czyli członków OFE, za których nie przekazano w terminie składek do OFE. Projekt ustawy przewiduje bowiem zarówno zmianę przedmiotu świadczenia – z gotówki na papiery wartościowe przekazane na warunkach nierynkowych jak i zmiany podmiotowe po stronie dłużnika – z ZUS na Skarb Państwa.
Zawarte w uzasadnieniu argumenty za przyjęciem rozwiązania są całkowicie nieuzasadnione i nie wskazują na słuszne względy stojące za proponowaną w trybie pilnym przez rząd zmianą. Argumentem za przyjęciem rozwiązania miałoby być bowiem ryzyko podwyższenia kosztów finansowania długu Państwa. Argument ten jest chybiony, gdyż z samego uzasadnienia do projektu wynika, że roczna skala sprzedaży papierów wartościowych przez Skarb Państwa wynosi 125 mld PLN, szacowany dług ZUS wynosi 10 mln PLN, a jego spłata miałaby być rozłożona na 4 i ¼ roku. Oznacza to średniorocznie wzrost emisji o 2,35 mln PLN, co stanowi 1,88% całości rocznej emisji wg uzasadnienia projektu. Jednocześnie przekazanie środków do OFE w formie gotówki wygeneruje dodatkowy popyt na te papiery. Rozwiązanie zawarte w projekcie dodatkowo komplikuje system emerytalny, rodzi dodatkowe koszty systemowe (m.in. konieczność odpowiedniego dostosowania systemów informatycznych zarządzających OFE) oraz ryzyko potencjalnych roszczeń do Skarbu Państwa ze strony zarządzających OFE w wyniku powstania niedoboru z powodu wpływu na wynik inwestycyjny przekazanych przez Skarb Państwa zamiast gotówki papierów wartościowych. Również istnieje ryzyko roszczeń do Skarbu Państwa ze strony członków OFE, w przypadku gdy osiągnięte przez OFE stopy zwrotu i konsekwencji zgromadzone przez członków OFE kapitały ulegną obniżeniu wskutek przekazania przez Skarb Państwa zamiast gotówki papierów wartościowych. Przejęcie zobowiązań przez Skarb Państwa nie wpływa w żaden sposób na skuteczność identyfikacji zaległych składek przez ZUS, a sam projekt podważa wiarygodność dotychczasowych wielokrotnych zapewnień ZUS, że jedyną przyczyną opóźnienia w przekazywaniu składek do OFE są problemy z identyfikacją przekazywanych do ZUS składek.
Jedynym racjonalnym uzasadnieniem projektu ustawy jest próba ukrycia rzeczywistego poziomu deficytu budżetowego w okresie obowiązywania przedłożonego projektu ustawy, poprzez przesunięcie terminu ujawnienia tych zobowiązań w budżecie na moment wykupu obligacji przekazywanych przez Skarb Państwa zamiast gotówki. Działanie takie należy uznać za skrajnie nieodpowiedzialne.
Z tych przyczyn apeluję o zbadanie podstaw do nadania projektowi trybu pilnego oraz o wstrzymanie prac nad projektem do czasu zbadania jego zgodności z Konstytucją RP.
Z poważaniem
Prezes Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
Dr Cezary Mech
O projekcie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych
Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej przedstawiło do konsultacji społecznych projekt ustawy o pracowniczych programach emerytalnych. Projekt ten jest w dużym stopniu powieleniem dotychczasowej ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, wprowadza jednak także pewne nowe rozwiązania. Mimo, że nie jest to rewolucja, to zgłoszenie projektu i jego przyjęcie istotnie może pogorszyć sytuację uczestników PPE oraz ograniczyć ich tworzenie. Z doświadczenia UNFE w latach 1999-2000 wyraźnie wynika, że pracodawcy powstrzymywali się z tworzeniem PPE w okresie prac nad zmianą ustawy o PPE w oczekiwaniu na ostateczny kształt rozwiązań ustawowych. W okresie do wejścia w życie nowych rozwiązań przenoszących obowiązek zapłaty składki podstawowej z pracownika na pracodawcę UNFE zarejestrowało jedynie 10 PPE. Wniesienie przedstawionego przez MGPiPS projektu do Sejmu może wywołać podobny efekt, zwłaszcza w sytuacji trwającego spowolnienia gospodarczego i hiperbezrobocia przekraczającego 18%.
Tryb tworzenia PPE proponowany w projekcie może utrudnić tworzenie programów poprzez określenie tylko 3 miesięcznego terminu związania pracodawcy ofertą i braku trybu na wypadek nie osiągnięcia porozumienia z reprezentatywnymi związkami zawodowymi (art. 13 projektu). W obecnym stanie prawny w razie nie osiągnięcia porozumienia ze związkami zawodowymi w terminie 6 miesięcy możliwe jest zawarcie umowy z reprezentacją załogi z pominięciem związków zawodowych. Projekt przygotowany przez MGPiPS takiego zabezpieczenia nie zawiera.
Projekt pogarsza sytuację uczestników PPE, poprzez wprowadzenie możliwości zawieszenia PPE oraz ograniczenie ulgi w podatku od dochodów kapitałowych w odniesieniu do składki dodatkowej, która ma być drastycznie limitowana w stosunku do obecnego stanu prawnego (art. 27 ust. 3 projektu, który zabrania opłacania składki dodatkowej w wysokości przekraczającej maksymalnej wysokości kwoty wpłaty na IKE). Obecnie jedynym ograniczeniem wysokości składki dodatkowej pracownika jest wymóg, by pochodziła ona z wynagrodzenia uczestnika PPE. W efekcie projekt grozi ograniczeniem poziomu dobrowolnych oszczędności emerytalnych w ramach PPE. Przyjęcie takiego rozwiązania istotnie ogranicza jedyny przywilej podatkowy związany z PPE – ulgę w podatku od dochodów kapitałowych (tzw. podatek Belki).
Krokiem wstecz w stosunku do obecnego stanu prawnego jest art. 26 ust. 2 projektu, który przewiduje różne sposoby określania wysokości składki podstawowej (procentowo od wynagrodzenia jak obecnie, kwotowo w sposób jednakowy dla wszystkich uczestników albo procentowo z określeniem maksymalnej kwotowej wysokości tej składki). Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest obecny stan prawny – jednolite procentowe określenie wysokości składki dla wszystkich uczestników, co uniemożliwia dyskryminację jakichkolwiek grup pracowniczych i sprawia, że program jest prosty i łatwy w administracji, a zatem koszty jego prowadzenia są niższe. Ust. 2 w zbiegu z ust. 3 art. 26 projektu jest ponadto niewykonalny, gdyż przy kwotowym określeniu wysokości składki w sposób jednakowy dla wszystkich pracowników bardzo łatwo dla poszczególnych uczestników naruszyć ograniczenie z ust. 3, jeśli kwota składki nie będzie niższa niż 7% najniższego wynagrodzenia otrzymywanego przez uczestnika programu.
Prawa uczestników PPE narusza rozdział 4 (art. 40 i 41) przewidujący zawieszenie PPE. Ewentualna zmiana wysokości składki podstawowej powinna być dokonywana jak obecnie, w trybie takim jak przy tworzeniu PPE za akceptacją reprezentacji pracowników – poprzez zmianę programu, a nie w szczególnym trybie zawieszenia programu proponowanym w projekcie.
Generalnie proponowana regulacja nie zasługuje na formę nowej ustawy, ewentualne dostosowanie PPE do IKE, jeśli w ogóle jest konieczne, to powinno odbyć się w drodze małej nowelizacji obowiązującej ustawy o PPE, by maksymalnie ograniczyć ewentualne zahamowanie tworzenia PPE w oczekiwaniu na nową regulację.
Zamiast wprowadzać nieprzemyślane rozwiązania należałoby podjąć działania w kierunku skutecznego ograniczenia bezrobocia i zwiększenia wzrostu gospodarczego, bo tylko to może zagwarantować rozwój PPE.
Paweł Pelc
Z działalności Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE:
Przedstawiciele Stowarzyszenia wzięli udział w kolejnych pracach sejmowej podkomisji powołanej do pracy nad projektami ustaw nowelizujących ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w dniach 26 i 27 czerwca 2003 r.
Prezes Stowarzyszenia dr Cezary Mech wziął udział w debacie zorganizowanej przez Nowe Państwo z udziałem Marka Góry i Krzysztofa Dzierżawskiego dotyczącej nowego systemu emerytalnego. W toku debaty, polemizując z K.Dzierżawskim Prezes Mech powiedział m.in: ”Przypomnę Panu, że w Centrum im. Adama Smitha kierowałem komisją rynku finansowego, która przygotowała projekt reformy emerytalnej opartej na w pełni kapitałowych rozwiązaniach, w pełni uniezależniający system emerytalny od sytuacji demograficznej. Obecnie wdrażana reforma oparta jest na odmiennych rozwiązaniach wywodzących się z projektu przygotowanego przez obecnego Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej – prof. Hausnera, Michała Rutkowskiego z Banku Światowego i obecnego tu prof. Górę. Natomiast, jeśli nie wiemy jaka będzie rentowność, czy w ogóle następne pokolenia będą w stanie udźwignąć obciążenia emerytalne starszych to znaczy, że ludzie byliby oszukiwani. Wyciągane byłyby od nich pieniądze bez gwarancji, że je kiedyś odzyskają! To przecież jakiś absurd! A przecież nie zakładamy chyba, że w chwili, gdy przyjdzie czas wypłaty emerytur z nowego systemu w Polsce zniknie rynek kapitał.”
Kronika Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
Fakt powstania Stowarzyszenia dostrzegła Gazeta Prawna, która 12 czerwca 2003 zamieściła artykuł: „Ubezpieczenia, Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego. Byli Prezesi chcą być aktywni.” W artykule tym ‘mar’ poinformował o celach Stowarzyszenia i planowanym sposobie ich realizacji oraz o dotychczasowych działaniach Zarządu Stowarzyszenia.
Również Gazeta Ubezpieczeniowa poinformowała o działalności Stowarzyszenia i opublikowała list otwarty do Prezes ZUS zamieszczony w poprzednim numerze Biuletynu. Na list ten dotychczas nie wpłynęła odpowiedź.
Zarząd Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
Prezes – Dr Cezary Mech
Wiceprezes – Ewa Tomaszewska
Wiceprezes – Paweł Pelc
Adres Stowarzyszenia:
Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE
Ul. Korzystna 7
03-623 Warszawa
e-mail:
pelc@skrzynka.pl
Biuletyn Miesięczny
Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego