Tresc Biuletynu Stowarzyszenia kwiecień 2004

Biuletyn Miesięczny

Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego
Warszawa, kwiecień 2004. Nr 11.

Zapraszam wszystkich członków i sympatyków Stowarzyszenia na spotkanie Wielkanocne, w poniedziałek 26 kwietnia o godz. 17.00 w siedzibie KK NSZZ Solidarność na ul. Jasnej w Warszawie.
Jak zwykle zapraszam wszystkich zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia na stronę internetową Stowarzyszenia pod adresem: www.srkunfe.friko.pl gdzie można znaleźć nie tylko komplet Biuletynów Miesięcznych, ale i szereg dodatkowych informacji.
Kwiecień to przede wszystkim Święta Zmartwychwstania Pańskiego i okazja do oderwania się od codzienności i zmiany perspektywy…
Nie oznacza to jednak, że nic nie dzieje się w problematyce będącej przedmiotem zainteresowania Stowarzyszenia.
W kwietniu weszły w życie istotne postanowienia znowelizowanej ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Niestety przestrogi Stowarzyszenia sprawdziły się w całej pełni i w wyniku dostosowania statutów OFE do nowej regulacji nie wszystkie OFE honorują prawa nabyte przez członków OFE – i odbywa się to przy akceptacji Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, która powinna stać na straży interesu członków OFE, a więc także praw przez nich nabytych.
W marcowym Biuletynie Miesięcznym wskazaliśmy na zagrożenia związane z decyzją Eurostatu w sprawie klasyfikacji w ramach ESA 95. W bieżącym numerze publikujemy jej tłumaczenie.

Prezes Stowarzyszenia:
Dr Cezary Mech

Dokumentacja – Klasyfikacja kapitałowych programów emerytalnych w przypadku rządowej odpowiedzialności lub gwarancji

30/2004 – 2 marca 2004
Nowa decyzja Eurostatu dotycząca deficytu i długu.
Klasyfikacja kapitałowych programów emerytalnych i w przypadku rządowej odpowiedzialności lub gwarancji.
Eurostat, Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich, przyjął decyzję w sprawie klasyfikacji takich kapitałowych programów emerytalnych, w których rząd jest zaangażowany albo jako zarządzający przepływem składek i emerytur albo jako gwarant ryzyka nieuzyskania wypłat emerytur. Niniejsza decyzja nie dotyczy programów organizowanych przez pracodawców dla ich własnych pracowników (włączając szczególne programy dla pracowników służby cywilnej organizowane przez rząd).
Decyzja określa przypadki, w których program emerytalny nie może być traktowany jako program zabezpieczenia społecznego, w którym przepływy składek dokonywane do programu i emerytury wypłacane przez program nie są zaliczane jako rządowe wpływy i rozchody i z tego powodu nie mają wpływu na rządowy deficyt lub nadwyżka (EDPB9). Niniejsza decyzja jest rezultatem prac podjętych w 2003 r. we współpracy z ekspertami z krajów europejskich i różnych organów międzynarodowych.
Niniejsza decyzja jest zgodna z Europejskim Systemem Rachunkowości (ESA95) i spójna z opinią Komitetu Statystyki Monetarnej, Finansowej i Bilansu Płatniczego (CMFB), jak opisano w aneksie.
Wśród programów emerytalnych, które mogą być zarządzane przez rząd, kapitałowe programy o zdefiniowanej składce nie mogą być zaklasyfikowane jako programy zabezpieczenia społecznego.
W narodowej rachunkowości (ESA95) występuje rozróżnienie między dwoma typami programów emerytalnych, które są zestawem zasad związanych z zabezpieczeniem ryzyka „starości” poprzez instrumenty ubezpieczeń społecznych. Programy mogą być „niekapitałowe” i „kapitałowe”.
W „programie niekapitałowym” (często nazywanym jako systemem „Pay as you go”[repartycyjnym – tłum.]) określona jednostka jest „odpowiedzialna” za bezwarunkową wypłatę emerytur i, z tego powodu, przyjmuje finansowe ryzyko wypłaty świadczeń. Może występować gromadzenie pewnych rezerw, ale nie ma intencji, aby używać zainwestowanych aktywów jako głównego źródła środków na wypłatę przyszłych emerytur. ESA95 zawiera klarowne reguły dotyczące warunków zaklasyfikowania takich programów jako „programów zabezpieczenia społecznego” w przypadku, gdy rządowa jednostka jest odpowiedzialna za zarządzanie programem niekapitałowym.
Program kapitałowy jest konstrukcją, w której występuje gromadzenie aktywów, głównie aktywów finansowych, ze składek, w celu zabezpieczenia całości lub większej części wypłat przyszłych świadczeń z tych aktywów.
Pierwszą kategorią emerytalnych programów kapitałowych są „programy kapitałowe o zdefiniowanym świadczeniu”, gdzie, chociaż występuje gromadzenie środków, jak wskazano powyżej, jednostka przyjmuje ryzyko finansowe zaciągając zobowiązanie do wypłaty świadczenia na określonym przyrzeczonym poziomie bez względu na wartość zgromadzonych aktywów. Jednostka rządowa może zarządzać takimi programami o zdefiniowanym świadczeniu, chociaż nie są one obecnie szczególnie częste. ESA95 zawiera klarowne reguły dotyczące warunków zaklasyfikowania takich programów jako „programów zabezpieczenia społecznego” w przypadku, gdy rządowa jednostka jest odpowiedzialna za zarządzanie programem o zdefiniowanym świadczeniu i, w związku z tym, przyjmuje ryzyko finansowe związane z tym programem.
Drugi typ emerytalnego programu kapitałowego zazwyczaj jest nazywany „kapitałowym programem o zdefiniowanej składce”. W tym przypadku, indywidualne świadczenie emerytalne zależy od zgromadzonych aktywów, ale wysokość przyszłej emerytury jest niepewna, gdyż indywidualne gospodarstwo domowe przyjmuje całe ryzyko finansowe związane z inwestowanie aktywów ze zgromadzonych rezerw. ESA95 wymaga doprecyzowania w tej kwestii.
Eurostat podjął decyzję, że jeśli rządowa jednostka jest odpowiedzialna za zarządzanie programem kapitałowym o zdefiniowanej składce, dla którego nie występuje rządowa gwarancja ryzyka nieosiągnięcia wypłaty dotycząca większości uczestników, program nie może być traktowany w systemie narodowej rachunkowości jako program zabezpieczenia społecznego. Jednostka zarządzająca programem musi być zaklasyfikowana jako publiczna korporacja finansowa. Z tego powodu, przepływ składek i świadczeń przez program nie jest zapisywany jako rządowe przychody lub rozchody i nie ma wpływu na rządowy deficyt lub nadwyżkę.
Zgodnie z tą decyzją, wszystkie fundusze emerytalne, w których uczestnicy przyjmują ryzyko finansowe powinny być traktowane w ten sam sposób, bez względu na naturę – publiczną lub prywatną – jednostki zarządzającej programem, lub też obowiązkowego lub dobrowolnego charakteru programu. Gdy zarządzającym jest jednostka publiczna, jest jasne, że ta jednostka nie działa w celach polityki publicznej, lecz podobnie do instytucji finansowej, zarządza funduszami w imieniu gospodarstw domowych, które posiadają prawne roszczenie do rezerw programu. Fundusze te nie mogą być wykorzystane na jakiekolwiek cele inne niż zapewnienie wypłat świadczeń emerytalnych. Z tego powodu przepływy związane z tego typu programami muszą być oddzielone od innych rządowych przychodów i rozchodów.
Gdy jednostka rządowa równocześnie zarządza dwoma typami programów, jednym niekapitałowym i drugim kapitałowym, dwie odrębne instytucjonalnie jednostki muszą być rozróżnione w rachunkowości narodowej.
Niniejsza część decyzji odnosi się do przypadków „programów mieszanych lub hybrydowych”, w których jednostka rządowa jest zaangażowana równocześnie w przepływy związane z różnymi typami programów. Z jednej strony, zbiera ona składkę i wypłaca świadczenia w ramach systemu „pay-as-you-go” i, z drugiej strony, otrzymuje ona fundusze z gospodarstw domowych lub pracodawców, które są inwestowane na rynkach, więc indywidualne świadczenie w tej części będzie w przede wszystkim zależało od zainwestowanych aktywów. Każdy poszczególny program może uwzględniać odmienne kategorie reprezentantów (na przykład program kapitałowy jest zarezerwowany dla nowych uczestników lub ze względu na warunki wiekowe) lub oba programy mogą uwzględniać wszystkich członków razem. Związane przepływy, dotyczące obu odrębnych zestawów reguł (w szczególności dotyczących finansowania świadczeń emerytalnych) są w pełni identyfikowalne.
Eurostat podjął decyzję, że w takich przypadkach dwie odrębne jednostki instytucjonalne muszą być rozróżnione, każda z nich w odniesieniu do identyfikowalnego programu. Związane przepływu w ramach każdego programu powinny być rejestrowane zgodnie z klasyfikacją sektorową jednostki odpowiedzialnej za program. Jeśli jedna jednostka jest klasyfikowana poza generalnym sektorem rządowym, co wystąpi w przypadku jednostki odpowiedzialnej za zarządzanie kapitałowym programem o zdefiniowanej składce, przepływy składek dokonane do programu i przepływy świadczeń wypłacanych z programu nie będą częścią rządowych przychodów i rozchodów i z tego powodu nie będą miały wpływu na rządowy deficyt lub nadwyżkę.
Występowanie rządowej gwarancji dla programu nie zaklasyfikowanego jako program zabezpieczenia społecznego nie jest warunkiem wystarczającym do przeklasyfikowania zabezpieczonego programu jako program zabezpieczenia społecznego.
W celu ograniczenia niepewności dla uczestników w programie, który nie jest zaklasyfikowany jako program zabezpieczenia społecznego, rząd może podjąć zobowiązanie działania jako płatnik w ostatniej instancji w przypadku braku płatności emerytur, włączając niewystarczający poziom zgromadzonych rezerw. Ma to wpływ na przejęcie całego lub dużej części ryzyka finansowego ponoszonego przez wszystkich uczestników programu lub jedynie przez instytucjonalną jednostkę „odpowiedzialną” za program. Ta gwarancja może zapewniać osiągnięcie przez świadczenie określonego poziomu.
Ten przypadek będący przedmiotem analizy występuje, gdy gwarancja wchodzi w życie w stosunku do większości uczestników, a nie jedynie tych, którzy są w niekorzystnej sytuacji, zazwyczaj w związku z minimalnym przychodem zapewnionym w ramach regulacji dotyczących pomocy społecznej. Ta gwarancja powinna być także wyraźna i różna od jakiegokolwiek „generalnego zobowiązania” podjętego przez rząd jako rezultat jego wiodącej roli w systemie bezpieczeństwa socjalnego w państwie, poprzez jego misję zapewnienia minimalnego standardu życia dla mieszkańców, poprzez bądź „właściwy i wystarczający” system bezpieczeństwa socjalnego albo poprzez interwencję pomocy społecznej.
Taka gwarancja może zabezpieczać każdy rodzaj programów: niekapitałowych, „kapitałowych programów o zdefiniowanym świadczeniu” (rządowe zasoby finansowe mogą zabezpieczać płatność przyrzeczonych świadczeń w przypadku niewypłacalności jednostki, która przyjęła zobowiązanie zapewnienia płatności) jak i „kapitałowych programów o zdefiniowanej składce” (zasoby rządowe kompensują „złe wyniki” na rynkach dotycząc istotnej części lub wszystkich uczestników).
Eurostat podjął decyzję, że występowanie gwarancji, pod warunkami określonymi powyżej, nie jest wystarczającą przesłanką do zaklasyfikowania programu jako programu zabezpieczenia społecznego. Gwarancja rządowa musi być traktowana jako dodatkowe zobowiązania nie zapisane w narodowej rachunkowości jako zobowiązania rządowe zgodnie z generalnymi zasadami ESA95. W tym przypadku ryzyko przyjęte przez rząd jest jedynie potencjalnym gdyż zależy od wystąpienia określonych specyficznych zdarzeń.
Jednak, pod określonymi warunkami, program który otrzymał rządową gwarancję może by przeklasyfikowany jako program zabezpieczenia społecznego.
Oczywistym warunkiem jest wystąpienie bieżącego żądania wypłaty z gwarancji w ciągu kilku lat finansowych, tak że jest pewne, że rządowe wsparcie dla programu nie zostało wdrożone z powodu wyjątkowych i czasowych przyczyn, ale jest spowodowane zauważalnymi brakami w pokryciu. Co do zasady, rząd może przejąć pełną kontrolę nad programem i dostosować poziomy składek i świadczeń.
Taka reklasyfikacja może również wystąpić przed rzeczywistym wystąpieniem żądania, jeśli są silne dowody (oparte na opinii niezależnych ekspertów), że w ciągu najbliższych kilku lat jest całkowicie pewne, że żądanie wypłaty z tytułu gwarancji wystąpi i płatność świadczeń będzie pochodzić głównie z finansowania rządowego.
Jednak, w obu powyższych przypadkach, program emerytalny powinien zostać przeklasyfikowany jako program zabezpieczenia społecznego jedynie wtedy, gdy jest oczywiste, że rząd zapewni płatność ponad 50% aktuarialnej wartości emerytur ze swoich własnych zasobów, w przypadku programów niekapitałowych lub kapitałowych o zdefiniowanym świadczeniu; oraz gdy rząd zapewnia płatność świadczeń w części większej niż ta płacona z aktywów zgromadzonych w funduszu, w przypadku kapitałowych programów o zdefiniowanej składce.
***
To jest decyzja ramowa przyjęta w kontekście zasad klasyfikacji określonych typów programów emerytalnych. Na podstawie niniejszej decyzji ramowej, indywidualne przypadki w państwach członkowskich będą analizowane dwustronnie podczas nadchodzących tygodni.
Eurostat włączy do podręcznika ESA95 dla rządowego deficytu i długu nowy rozdział wyjaśniający, z enumeratywnymi przykładami, wyżej wspomniane traktowanie programów emerytalnych zarządzanych przez rząd lub posiadających gwarancję rządu. We współpracy z państwami członkowskimi, Eurostat przygotuje także propozycje w celu wyjaśnienia ESA95 w zakresie klasyfikacji kapitałowych programów emerytalnych.

Wydane przez:
Biuro Prasowe Eurostatu
Philippe BAUTIER

[tłumaczył: Paweł Pelc]



Dokumentacja – List w sprawie poprawek Senatu do ustaw o pracowniczych programach emerytalnych i indywidualnych kontach emeryalnych


Warszawa, 20.04.2004.

Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE
Ul. Korzystna 7, Warszawa

SSz.P. Poseł Artur Zawisza


W związku z uchwalonymi przez Senat poprawkami do ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych i ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE pragnie wskazać na to, że poprawki nr 1-3 do ustawy o pracowniczych programach emerytalnych prowadzą do ograniczenia dostępności PPE w dużych zakładach pracy i z tych przyczyn powinny być odrzucone. Wskazać należy, że uzasadnienie do tych poprawek przyjęte przez Senat, mówiące o nieuwzględnieniu „możliwości nieprzystąpienia wszystkich pracowników do programu” świadczy o wadliwym odczytaniu zmienianego przez senat przepisu. Nie dotyczy on bowiem przystąpienia pracowników do programu lecz jedynie nie stawiania warunków przystąpienia eliminujących ponad 50% członków załogi.
Poprawki 5 i 6 do ustawy o PPE są wadliwe legislacyjnie i nie prowadzą do skutków deklarowanych przez Senat. Jeśli chodzi o poprawkę 5 to odwołuje się ona do przyczyn wykreślenia z rejestru „o których mowa w art. 7 lub art. 59”. Tymczasem żaden z tych przepisów nie zawiera uregulowania dotyczącego wykreślenia z rejestru. Prawidłowo skonstruowany przepis powinien odwoływać się do niedostosowania programu na zasadach określonych w art. 7 lub art. 59 w terminach określonych tamże. Również poprawka 6 jest źle zredagowana i nie będzie mogła być prawidłowo stosowana w praktyce.
Poprawka 7 do ustawy o PPE jest konsekwencją poprawki 8 do ustawy o IKE.
Poprawka 4 do ustawy o PPE ma wyłącznie charakter legislacyjny.
Poprawki 1-7 do ustawy o IKE mają charakter legislacyjny i poprawiają błędy redakcyjne popełnione przez Sejm lub rząd w toku prac nad ustawą.
Poprawka 8 do ustawy o IKE opóźnia wejście w życie ustawy o IKE o 3 miesiące. Prowadzić zatem będzie do zmniejszenia oszczędności emerytalnych w roku 2004 i ograniczenia czasu na dokonanie racjonalnego wyboru formy IKE i instytucji finansowej w celu skorzystania z ulgi podatkowej w roku 2004. Krótszy okres obowiązywania ustawy w roku 2004 prowadzić będzie też do ograniczenia poziomu tej ulgi przez skrócenie okresu, w którym w roku 2004 środki w ramach IKE będą inwestowane, a więc ograniczenie wysokości zysków z inwestycji, które zwolnione będą z podatku.

Wiceprezes Stowarzyszenia

Paweł Pelc


Z działalności Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE:
Stowarzyszenie przekazało posłowi Arturowi Zawiszy oraz sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny uwagi do poprawek do ustawy o PPE i ustawy o IKE zgłoszonych przez Senat.
Stowarzyszenie wystąpiło do KNUiFE z prośbą o informacje o toczących się postępowaniach. Odpowiedź z KNUiFE na to wystąpienie miała bardzo ogólny charakter.
Stowarzyszenie przygotowało projekt uregulowań dotyczących ułatwień dotyczących zatrudniania bezrobotnych przez podmioty tworzące nowe miejsca pracy.

Kronika Międzynarodowa


Przedstawiciele Stowarzyszenia spotkali się z Wiceprzewodniczącym Bułgarskiej Komisji Nadzoru Finansowego w Sofii 13.04.2004 r.
Przedstawiciele Stowarzyszenia uczestniczyli w konferencjach organizowanych za granicą przedstawiając tam stosowne prezentacje. Prezes Stowarzyszenia dr Cezary Mech wygłosił referat na konferencji w Kijowie (Okrągły Stół w sprawie Kluczowych problemów Regulacji i Nadzoru w Prywatnym Systemie Emerytalnym) w dniu 19 marca 2004 r.

Prezes Stowarzyszenia wygłosił także referat oraz prowadził panel na konferencji w Sofii (15.04.2004), a wiceprezes Stowarzyszenia wygłosił referaty na konferencji (15.04.2004), forum inwestycyjnym (14.04.2004) i seminarium (5.04.2004) w Sofii.

Na zdjęciu powyżej seminarium o jednostkach rozrachunkowych i wycenie aktywów dla przedstawicieli zarządzających, banków depozytariuszy i audytorów w Sofii, 5.04.2004.
Kronika Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
W dalszym ciągu rozwijana jest strona internetowa Stowarzyszenia www.srkunfe.friko.pl
Zapraszamy do odwiedzin strony oraz do współpracy przy jej tworzeniu.
Zarząd Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
Prezes – Dr Cezary Mech
Wiceprezes – Ewa Tomaszewska
Wiceprezes – Paweł Pelc

Adres Stowarzyszenia:
Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE
Ul. Korzystna 7
03-623 Warszawa
www.srkunfe.friko.pl
pelc@skrzynka.pl


Biuletyn Miesięczny

Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego