Biuletyn Miesięczny

Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego
Warszawa, styczeń 2007 r. Nr 44

OD REDAKCJI

Wszystkim czytelnikom Biuletynu Miesięcznego Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE oraz członkom i sympatykom Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE składamy najserdeczniejsze życzenia Szczęśliwego Nowego Roku Pańskiego 2007. Oby był on jak najlepszy dla rozwoju polskiego rynku emerytalnego i rynku funduszy emerytalnych w Polsce. Jednocześnie, w imieniu Zarządu, chcielibyśmy zaprosić wszystkich członków i sympatyków Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE na tradycyjne spotkanie opłatkowe. Odbędzie się ono w dniu 12 stycznia 2007 r. o godz. 17 w Biurze Pani Senator Ewy Tomaszewskiej przy ul. Bagatela 10 m.19 (I piętro, wejście od podwórka).
Zapraszamy do lektury kolejnego numeru Biuletynu Miesięcznego Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE. Zawiera on krótki materiał dotyczący nadzoru finansowego w Niemczech przygotowany przez p. Annę Witkowską.
Wszystkich członków oraz sympatyków Stowarzyszenia zachęcamy do współpracy z redakcją Biuletynu, chętnie opublikujemy przygotowane przez Państwa teksty.
Zapraszamy też do odwiedzenia strony internetowej Stowarzyszenia: www.srkunfe.webpark.pl, na której dostępne są między innymi wszystkie biuletyny Stowarzyszenia.
Dziękujemy wszystkim za życzenia z okazji Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku.
Redakcja

Nadzór finansowy w Niemczech

Federalny Urząd Nadzoru Usług Finansowych (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht w skrócie BaFin) powstał w maju 2002 r. jako samodzielna jednostka publicznoprawna. Celem Urzędu jest zabezpieczenie stabilnego i zintegrowanego systemu finansowego w Niemczech oraz utrzymywanie stale wysokiego poziomu zaufania klientów, ubezpieczonych oraz inwestorów do sektora finansowego. W ramach nadzoru wypłacalności BaFin czuwa nad wypłacalnością banków, instytucji finansowych oraz przedsiębiorstw ubezpieczeniowych.
Nadzoruje ona banki, ubezpieczycieli, instytucje oferujące usługi finansowe oraz obrót papierami wartościowymi. Wg stanu na wrzesień 2006 r. było to 2100 banków, 700 instytucji finansowych, 630 przedsiębiorstw ubezpieczeniowych, 25 funduszy emerytalnych oraz 6000 funduszy i 80 spółek inwestycyjnych.
BaFin podlega nadzorowi prawnemu i branżowemu ministerstwa finansów. Nie jest on finansowany ze środków budżetu państwa, lecz z opłat wnoszonych przez instytucje i przedsiębiorstwa, które nadzoruje.
Federalny Urząd Nadzoru Usług Finansowych posiada 3 główne jednostki organizacyjne (tzw. Aufsichtssäulen). Są to: nadzór bankowy, nadzór nad ubezpieczeniami oraz nadzór nad obrotem papierami wartościowymi i zarządzaniem majątkiem.

1. Nadzór bankowy
W ramach nadzoru bankowego BaFin współpracuje z Niemieckim Bankiem Federalnym (die Deutschebundesbank).
Podstawowe cele nadzoru bankowego opisane są w § 6 Ustawy regulującej działalność instytucji kredytowej (KWG). Zasadniczo dotyczą one przeciwdziałania sytuacjom w działalności instytucji kredytowej, które mogłyby naruszyć bezpieczeństwo majątku powierzonego instytucjom, wpłynąć niekorzystnie na prawidłowe przeprowadzanie transakcji bankowych lub też wpływałyby niekorzystnie na całość gospodarki.
Banki są obowiązane przestrzegać przepisów zawartych w Ustawie (KWG) zarówno w momencie ich tworzenia jak i podczas dokonywania wszelkich transakcji, a nadzór bankowy ma zapobiegać sytuacjom, które groziłyby brakiem zaufania do banków lub kończyłyby się ich upadkiem.
Instytucje bankowe są nadzorowane w zależności od rodzaju i wielkości transakcji przez nie przeprowadzanych. Szczególną uwagę zwraca się na wysokość kapitału własnego, wypłacalność banków oraz na wprowadzenie mechanizmów pozwalających kontrolować oraz ograniczać ryzyka bankowe.
Nadzór bankowy nie zapobiega niewypłacalności w każdym przypadku, ponieważ każda instytucja bankowa posiada ustawowy kapitał zabezpieczający.
Banki podlegają nadzorowi od momentu ich tworzenia, dlatego nadzór bankowy przebiega w dwóch fazach: udzielenie pozwolenia na działalność oraz nadzoru bieżącego.
Każda instytucja bankowa musi mieć pisemną zgodę Federalnego Urzędu Nadzoru Usług Finansowych na swoje działanie. Aby otrzymać to pozwolenie musi ona spełniać określone kryteria, jak np.:
- wykazanie się minimalnym wyposażeniem w środki własne(w zależności od rodzaju transakcji, jakich miałaby dokonywać);
- w kierownictwie przynajmniej dwie kompetentne osoby, posiadające doświadczenie oraz dostateczną wiedzę teoretyczną. Osoby te są również sprawdzane w Federalnym Centralnym Rejestrze Karnym oraz Centralnym Rejestrze Handlowym;
- podanie udziałowców planowanej instytucji, którzy są sprawdzani;
- przedłożenie solidnego biznesplanu do analizy.
Po otrzymaniu zezwolenia na działalność, instytucje bankowe podlegają nadzorowi bieżącemu. Inspektorzy nadzoru bankowego kontrolują, czy instytucje dysponują wystarczającymi środkami własnymi w razie ryzyka, czy są wypłacalne i jak wygląda system przewidywania, kontroli i kierowania ryzykiem.
Nadzorcy bankowi czerpią wiedzę z raportów rocznych, protokołów pokontrolnych rewidentów księgowych oraz z miesięcznych bilansów, które zawierają informacje o możliwym ryzyku, stratach, zmianach w udziałach powyżej 10% lub zmianach kierownictwa.
Urząd Nadzoru może także zdobyć potrzebne mu informacje w drodze bezpośredniej inspekcji danej instytucji.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wypłacalności nadzór bankowy może zastosować różne sankcje, począwszy od pisemnego upomnienia, poprzez grzywnę, a w przypadku rażących nieprawidłowości aż po cofnięcie zezwolenia na działalność i zamknięcie danej instytucji.



2. Nadzór ubezpieczeniowy
Celem tego nadzoru jest długotrwała stabilizacja całego sektora ubezpieczeniowego, a w szczególności zapewnia klientom bezpieczeństwa w kwestii wypłacalności ubezpieczycieli.
Podstawą prawną nadzoru nad ubezpieczeniami jest Ustawa o nadzorze nad przedsiębiorstwami ubezpieczeniowymi ( Versicherungsaufsichtsgesetz), która w § 81 mówi o dbałości o interesy ubezpieczonych oraz o zapewnieniu wypłacalności ubezpieczycieli.
Nadzór nad ubezpieczycielami spoczywa również na krajach federacji, które nadzorują przede wszystkim tych ubezpieczycieli, których działalność ogranicza się do danego kraju federacji oraz prywatnych ubezpieczycieli, którzy nie mają dużego znaczenia gospodarczego.
BaFin natomiast zajmuje się nadzorem znaczących ubezpieczycieli wolnorynkowych, działających na terenie całego kraju.
Od roku 2002 nadzorowi podlegają także fundusze emerytalne, a od roku 2004 również spółki krajowe.
Przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe z siedzibą w innym kraju Unii, które prowadzą interesy w Niemczech, podlegają w pierwszej kolejności nadzorowi swojego państwa.
BaFin jednakże może interweniować w zagranicznym urzędzie nadzorującym, jeśli stwierdzi jakieś uchybienia prawne ze strony danej instytucji.
Nadzór nad ubezpieczeniami rozpoczyna się udzieleniem zezwolenia na działalność,
a następnie dane przedsiębiorstwo jest nadzorowane stale. (Nadzór bieżący).
Aby uzyskać zezwolenie na działalność przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe musi spełnić określone warunki, czyli posiadać określoną formę prawną (spółki akcyjnej, prywatnego związku ubezpieczeniowego, działającego na zasadzie wzajemności lub urzędu publicznoprawnego). Musi ono m.in. przedłożyć biznesplan, udowodnić, że dysponuje wystarczającym kapitałem własnym oraz uwzględnić fakt, iż może działać tylko w obrębie transakcji ubezpieczeniowych z uwzględnieniem podziału na oddziały.
Nadzór bieżący nad ubezpieczeniami polega na zbieraniu informacji, ich ocenie oraz obserwacji dokonywanych transakcji ubezpieczyciela i jak w przypadku nadzoru bankowego, oprócz oceny raportów możliwe są kontrole w siedzibie przedsiębiorstwa, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości użycie środków prawem przewidzianych (VAG).

3. Nadzór nad obrotem papierami wartościowymi i zarządzaniem majątkiem
Podstawa prawną działalności tego nadzoru jest Ustawa o handlu papierami wartościowymi (Wertpapierhandelsgesetz) i inne ustawy. W zakresie nadzoru nad zarządzaniem majątkiem podstawą prawną jest prawo inwestycyjne ( Investmentgesetz).
Podstawowym zadaniem Federalnego Urzędu Nadzoru Usług Finansowych w kwestii nadzoru nad obrotem papierami wartościowymi jest zwalczanie nielegalnego zakupu akcji przez jej pracowników lub ich krewnych, którzy posiadają istotne informacje nie podane do publicznej wiadomości ( Insidergeschäfte).
Pracownicy nadzoru analizują rynek obrotu papierami wartościowymi oraz raporty instytucji kredytowych i oferujących usługi finansowe, mogą także interweniować na podstawie informacji uzyskanych od osób trzecich, np. z prasy, od inwestorów lub z giełdy.
W przypadku potwierdzenia się uzasadnionego podejrzenia BaFin składa doniesienie o przestępstwie do prokuratury. Za tego typu niedozwolone transakcje grozi kara do 5 lat więzienia.
W celu zapobieżenia tym transakcjom nałożono na emitentów obowiązek natychmiastowego publikowania informacji dotyczących istotnych decyzji lub zmian rynkowych oraz umieszczenia ich na stronach internetowych emitenta przynajmniej na okres jednego miesiąca. Emitent jest również obowiązany umieścić na swojej stronie internetowej tzw. Directors’ Dealings.
Są to dane o transakcjach akcjami, których właścicielami są członkowie zarządu lub kierownictwa lub też ich małżonkowie, krewni lub znajomi, którzy mogą mieć dostęp do informacji nie opublikowanych, a także osoby prawne, fundacje czy spółki prawa cywilnego, w których członkowie zarządu, kierownictwa lub ich małżonkowie, krewni lub znajomi mają udziały.
Innym zadaniem BaFin jest tropienie manipulacji rynkowych związanych z przekazywaniem fałszywych sygnałów, dotyczących podaży i popytu, a tym samym celowym zmanipulowaniem stanu faktycznego w celu osiągnięcia korzyści.
BaFin dba również o przejrzystość struktury akcjonariuszy, dlatego też zarówno osoby fizyczne jak i prawne mają obowiązek zgłoszenia jej (do 7 dni kalendarzowych) oraz podania do informacji spółkom notowanym na giełdzie swoich udziałów uprawniających do głosowania, jeśli tylko przekroczą one próg procentowy 5, 10, 25 lub 50%.
BaFin zatwierdza również prospekty emisyjne papierów wartościowych oraz lokat kapitałowych, sprawdzając ich spójność i czytelność.
Nadzór BaFin w sferze zarządzania majątkiem koncentruje się przed wszystkim na kontroli spółek inwestycyjnych, które oferując fundusze inwestycyjne, podlegają Ustawie regulującej działalność instytucji kredytowych (KWG).

Oprócz tych 3 głównych jednostek nadzorujących w Federalnym Urzędzie Nadzoru Usług Finansowych istnieją oddziały zajmujące się np. reprezentowaniem niemieckich interesów w Unii Europejskiej lub na forum międzynarodowym, czy też jednostka do spraw zagranicznych. Pozostałe oddziały zajmują się skargami oraz odpowiadają za ściganie niedozwolonych transakcji finansowych, takich jak: finansowanie terroryzmu oraz pranie brudnych pieniędzy. Istnieje też grupa zajmująca się kontrolą technik zwalczania ryzyka operacyjnego (rynkowego, kredytowego czy też ryzyka związanego z wypłacalnością danej instytucji).
Anna Witkowska
Wiceprezes Stowarzyszenia
(na popdstawie www.bafin.de)


Zarząd Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE
Prezes – Ewa Tomaszewska
Wiceprezes-Teresa Rogalska
Wiceprezes, Sekretarz– Anna Witkowska

Adres Stowarzyszenia:
Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE
Ul. Korzystna 7
03-623 Warszawa
www.srkunfe.webpark.pl
e-mail:
srkunfe@post.pl

Biuletyn Miesięczny

Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego